වීරයන් 108 දෙනාගේ කථාව -වොට(ර්) මාර්ජින්-

බැලටයේ පලකල ලිපි මාලාවේ මේ දොලොස්වැන්න. මෙහි අවධානය චීනය දෙසට. චිනයේ බිහි වු විශිෂ්ඨතම ශාස්ත්‍රිය නවකථා හතර අතරින් එකක්. මේ සම්ප්‍රදායක චින බස වෙනුවට ස්වභාෂා (ගමේගොඩේ) චීන බස යොදාගනිමින් ෂි නායියන් විසින් රචිත "දිය කඩයිම". "වොටර් මාජින්" ලෙසින් ජාතික රූපවාහිනියේ විකාශය වුයේ මේ නවකථාවයි.

වොටර් මාජින් කතාපුවත සොන් රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 979- 1279) හා බැදී පවතියි. සාහසික අපරාධකාරයන් 105 දෙනෙකු හා අපරාධකාරියන් 3 නෙකු ලියැන්ෂැන් පව්ව මතදි එක්රැස්වි බලකායක් සදා ගනියි. පසුව රාජ්‍ය සමාව ලැබෙන මොවුන් විදේශිෂ ආක්‍රමණයන්ගෙන් සහ සතුරන්ගෙන් රාජ්‍යය බේරාගැනිමට යොදාගැනීම මෙම කතාපුවතේ ප්‍රධාන තේමාවයි.

මෙම කතාවේ ප්‍රධාන චරිත 108ක් වුවත් ප්‍රධානතම වීරයා ලෙස සැලකෙන්නේ සොන් ජියෑන්. ඔහු සහ ඔහුගේ යහළුවන් 36 දෙනා මෙම කතාවේ අඩිතාලම ලෙසද සැලකිය හැකිය. සොන් ජියෑන් සහ පිරිවර හයියාන් පළාතේ ක්‍රියාත්මක වී සිදු කල වික්‍රමයන් සහ පසුව විට සැන් ශියියේ විසින් ඔවුන්ව මැඩපවත්වන ආකාරයත් කතාවේ හතරවන පරිච්ඡෙදයේ විස්තර කෙරෙනවා.

පලමු පරිච්ඡෙදයේ සිරගතව සිටි වීරයන් 108 දෙනාගේ මුදාහැරිම විග්‍රහ කෙරෙනවා. දෙවන පරිච්ඡෙදයේ ගාඕ කිවු නම් ප්‍රධානතම ප්‍රතිමල්ලවයාගේ පිබිදීම ගැන කතාපුවත දිගහැරෙනවා. ඔහු වැන් ජින් හට පිඩා කරනවා. ගාඕ වැන් ජින්ගේ පියාණන්ගෙන් පිඩාලැබුවෙක් වෙනවා. ගාඕගෙන් මිදෙන වැන් ජින් තමන්ගේ මෑණියන් සමග ෂි ජින් වීරයා (108 දෙනාගෙන් කෙනෙක්) මුණගැහෙනවා ඔහු යටතේ ශිෂ්‍යයෙකු වනවා.

තෙවන පරිච්ඡෙදයේ සිට හත්වැනි පරිච්ඡෙදය වන තෙක් ෂි ජින් ගැනත් ඔහුගේ මිතුරු ලු ෂිසෙන් වීරයා ගැනත් කියවෙනවා. හත්වන පරිච්ඡෙදයේ සිට දොලොස්වන පරිච්ඡෙදයේ වන තෙක් ෂිසෙන් වීරයාගේ සහෝදරයෙකු වන ලී චොන් වීරයා ගැන කියවෙනවා. එහිදි ලී චොන් ඝාතනය කිරීමට ගාඕ කිවු උත්සහ ගත්තත් තමන්ගේ ජීවිතය බේරාගැනිමට ලී චොන් සමත් වෙනවා. දහතුන්වන පරිච්ඡෙදයේ සිට විසි වන පරිච්ඡෙදය වන තෙක් කතාපුවත චාඕ ගායි වීරයා වටා සකස් වෙනවා. චාඕ ගායි කතාවේ ප්‍රධාන වීරයෙකු වුවත් වීරයන් 108 දෙනාට අයත් වන්නේ නෑ. මෙහිදි චාඕ ගායි ඇතුළු පිරිස අධිරාජ්‍ය උපදේශකයෙකු වු කායි ජින්ගේ උපන්දින සලකක්ම් සොරාගෙන පැන යනවා.

කතාව ඉදිරියට ඇදෙත්ම පවතින පාලනයට එරෙහිවන විවිධ තරාතිරම් වල පුද්ගලයන් සාහසික කණ්ඩායමට එකතු වනවා. හතලිස් වන පරිච්ජේදය වන විට චාඕ ගායි නායකතුමන් සටනකින් මියයන අතර කලින් සදහන් කල සොන් ජිඈන් ට නායකත්වය ලැබෙනවා. සොන් ජිඈන් අධිරාජ්‍යයා සමග සාමයෙන් වාසය කිරිමට සාහසික වීර කණ්ඩායම මෙහයවනවා. කෙසේ වෙතත් මෙම කණ්ඩායම අධිරාජ්‍යයේ හිරබාරයට ගැනෙනවා.

පසුව රාජ්‍ය සමාව ලබාදෙමින් අධිරජු ඔවුන් රාජ්‍යයට ලිආඔ රාජවංශයෙන් සිදුවන ආක්‍රමණ වැලැක්වීමට යොදාගන්නවා. ලිආඔ රාජවංශය සමග ඇතිවන සටන් වලින් වීරයන් තුනෙන් දෙකක් පමණ මරණයට පත්වෙනවා. සොන් ජිඈන්ද කලින් සදහන් කල ප්‍රතිමල්ලවයා වු ගාඕ සහ රාජකීය උපදේශකවරයා අතින් වස ලබාදීමේන් මරණයට පත් කෙරෙනවා.

පරිච්ඡෙද 100ක් පුරා විහිද යන මේ අපුරු කථාපුවත විවිධ රටවල විවිධ භාෂාවන්ටත් සුප්‍රකට වොටර් මාජින් ටෙලි වෘන්තාන්තයටත් පාදක වෙනවා. මෙම වීරයන් පිළිබද කතා පුවත එකල කෙතරම් ජන සමාජය විනිවිද ගියාද කියතොත් ක්‍රි.ව. 1627-1644 අතර සිටි මින් රාජවංශයේ චොන්සෙන් අධිරාජ්‍යයා මේම කතාව කැරලි ගැසිම් වලට තුඩු දෙන්නක් යැයි පවසමින් රාජ්‍යය තුල එය තහනම් කොට තිබෙනවා.

🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁

නැවත හමවෙමු තවත් ලිපියකින්. ජයවේවා..!

👋👋👋👋👋👋👋👋👋👋👋👋

Thilina L. Dissanayake

අද වැනි දවසක ( 1961 ජනවාරි 17) - සහන් කසිර

වසර 56 ට පෙර අද වැනි දවසක ( 1961 ජනවාරි 17) කොංගෝ ජනරජයේ මහජන ඡන්දයෙන් පත් වූ පළමු අගමැතිවරයා වූ පැට්‍රිස් ලුමුම්බා වෙඩි තබා ඝාතනය කෙරිණ. කොංගෝ ජාතික පෙරමුණට නායකත්වය සපයමින් තම මව්බිම බෙල්ජියමේ යටත් විජිතභාවයෙන් මුදාගන්නට සටන් කළ මේ මිනිසාගේ උත්සාහය සාර්ථක විය. 1960 ජූනි මස 30 වැනිදා කොංගෝ ජනරජය නිදහස් රාජ්‍යයක් බවට පත් වේ. නමුත් සය මසක් ගතවන්නට ප්‍රථම පැට්‍රිස් ලුමුම්බා අබිරහස් අන්දමින් ඝාතනය වේ. ඔහුගේ අවාසනාවන්ත ඉරණම පිළිබඳව අදටත් හෙළි නොවූ කරුණු කාරණා බොහෝය.

බෙල්ජියමෙන් නිදහස ලබන කොංගෝ ජනරජයේ අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙස පැට්‍රිස් ලුමුම්බා පත්වන්නේ 1960 වසරේ ජූනි මස 24 වැනිදා ය. නමුත් සැප්තැම්බර් 14 වැනිදා වන විට එම රජය පෙරළා දැමීමට තරම් කොංගෝව දෙස උකුසු ඇස් හෙළා සිටි අදිසි බලවේගයන් ප්‍රබල වේ. කෝංගෝ ජනරජයේ එක් ප්‍රදේශයක් වූ කටන්ගාහි පාලනය බෙදුම්වාදීන් පිරිසක් නතුව තිබූ අතර මේ සියලුම කුමන්ත්‍රණ පසුපස ඔවුන් විය. කටන්ගා යනු විදෙස් බලවතුන්ගේ උකුස් ඇස් වලට හසුව තිබූ සම්පත් ආකරයකි. දියමන්ති , යුරේනියම් , තඹ , රේඩියම් , ටින් සහ කොබෝල්ට් වැනි ඛනිජ සම්පත් වලින් අනූන වූ කටන්ගා ව බෙල්ජියානු සමාගම් විසින් හූරා කනු ලැබූ අතර ලුමුම්බා ප්‍රමුඛ රජයේ අදහස වූයේ සෝවියට් රජයේ උපකාරයෙන් එහි පාලනය අත්පත් කරගැනීම ය.

සැප්තැම්බර් 14 වැනිදා රජය පෙරළීමෙන් අනතුරුව නිවාස අඩස්සියට පත්වන පැට්‍රිස් ලුමුම්බා නිදහස් කරන ලෙස සෝවියට් රජය සහ එක්සත් ජාතින්ගේ සංවිධානය කෙතරම් ඉල්ලීම් සහ නියෝග පැනවුවද ඉන් පලක් නොවිණ. හමුදා පාලකයින් සහ බෙල්ජියානු නිළධාරීන් ට ලුමුම්බා මැඩලීමේ දැඩි උවමනාවක් තිබිණ.

පැට්‍රිස්

පැට්‍රිස් ලුමුම්බා ඝාතනය කර ඇතැයි යන රාවය පැතිර ගිය නුමුදු කොංගෝ පාලකයින්ගෙන් කිසිදු ප්‍රතිචාරයක් නොවීය. පෙබරවාරි 13 වැනිදින කටන්ගානු ගුවන් විදිලි නාලිකාවකින් ඒ බව පැවසේ. ලුමුම්බා සහ තවත් දෙදෙනෙක් නිවාස අඩස්සියෙන් පැන යනවිට ගම්වාසීන්ගෙන් පහර කා මිය ගොස් ඇතැයි එයින් කියවිණ. නමුත් සත්‍යය කිමෙක්දැයි දන්නා කොංගෝ වැසියන් කුපිතව වීදි බැස විරෝධතා දක්වන්නට විය.

පසුව හෙළිදරවු වූ ආකාරයට කටන්ගාවේ අති දුෂ්කර ජනශූන්‍ය ප්‍රදේශයකට රැගෙන එන ලුමුම්බා සහ තවත් දෙදෙනෙකු අප්‍රිකානු භටයින් විසින් වෙඩි තබා ඝාතනය කර තිබිණ. අණ දෙන නිළධාරීන් ලෙස කටයුතු කර තිබුණේ බෙල්ජියානු පොලිස් භටයින් දෙදෙනෙකි. ඒ වනවිට කටන්ගාව ස්වයං පාලනයක් ගෙනගිය හෙයින් එහි පාලකයා ද ලුමුම්බා ඝාතනයට දායක වී ඇත. අගලකට දැමූ මළ සිරුරු සති කිහිපයකට පසු නැවත වරක් ගොඩගෙන රොඩේෂියාවට ආසන්න බිම්කඩකට ගෙන යයි. කුණු වෙමින් තිබූ මළ සිරුරු තුන කුඩා කැබලි වලට කපන කොංගෝ හමුදාව සල්ෆියුරික් අම්ලය යොදා ඒවා දිය කර හැරි බව ද සඳහන් ය. මේ සියල්ලම ලුමුම්බාගේ ඝාතන්යෙන් නිදහස් වීමටය.

1961 ජනවාරි 17 වෙනිදා කොංගෝවට නිදහස සොයා ගිය පැට්‍රිස් ලුමුම්බා මෙලොවින් සමු ගන්නේය. පෙබරවාරි 21 වැනිදා ගව් දහස් ගණනකින් එහා දුර රටක් වූ රුසියාවේ මිත්‍රත්ව සරසවිය පැට්‍රිස් ලුමුම්බා සරසවිය ලෙස නම් කෙරෙන්නේ ඔහුගේ වියෝව සිහි කරනු පිණිසය.

සැබෑ මිනිසුන් වෙඩි තබා කෑලි කපා හෝ දියකර හැරිය නොහැකි බව අපට පවසන්නේ කොංගොවේ සිටි ලුමුම්බා ය. එය සනාතන සත්‍යක් බව සිහිකර දෙන්නේ රුසියාවේ ලුමුම්බා සරසවිය ය.

- සහන් කසීර වික්‍රමසිංහ -

ත්‍රි ගෝජස් ඩෑම් - Three Gorges Dam - Thilina L.Dissanayake

අද සටහන ලොව විශාලතම විදුලි බලාගාරය ගැන.

🚤🚤🚤🚤🚤🚤🚤🚤🚤🚤🚤🚤

යැංසි නදිය හරස් කරමින් ඉදිවි තිබෙන මෙම ත්‍රි ගෝජස් වේල්ල මිහිමත ඉදිවු විශාලතම කොන්ක්‍රිට් නිර්මාණයයි. මෙහි විශාලත්වය කොපමණද යත් කි.මි. 2ක දිගකින් යුක්තයි, තට්ටු හැටක පමණ උසක් තිබෙනවා. කම්කරුවන් 40000ක් වසර 17 පුරා මේ ඉදිකිරිම සදහා දායක වී තිබෙනවා. 20000MW විදුලියක් නිපදවිමේ හැකියාව මෙම බලාගාරයට තිබෙනවා. අපේ වික්ටොරියා බලාගාරය මෙන් සිය ගුණයක ධාරිතාවයක්.

මෙම බලාගාරයේ විදුලිය උත්පාදනය කිරිම සදහා කොටස් තුනකට බෙදා තිබෙනවා. ටබයින 32 ක් මගින් විදුලිය උත්පාදනය කෙරෙනවා. මේ එක් ටබයිනයක මිල ආසන්න වශයෙන් $50Mn ක් වනවා. එනයින් හිතාගන්න පුළුවන් මේ ව්‍යාපෘතියේ වටිනාකම කොතරම් වෙන්න ඇතිද? ඔබම සිතා බලන්න. යැංසි නදියේ ජලය කොන්ක්‍රිට් ටියුබ් හරහා ගෙනයමින් ටබයින වෙත යොමු කෙරෙනවා. විද්‍යුත් චුම්භක උත්ප්‍රේරණය මගින් මෙහිදි නිපදවන විදුලිය කොතෙක් ද යත් චීනයේ කෝටි 6 ක පමණ ජනතාවකට මෙහි විදුලිය සෑහෙනවා.

ඉංජීනේරුවන් මුහුනදුන් ප්‍රධානතම අභියෝගය වී ඇත්තේ යැංසි නදිය මෙම ඉදිකිරිම සදහා තාවකාලිකව නතර කරගන්නේ කෙසේද යන කාරණයයි. ගෝජස් වේල්ල පිටුපස ජලය එකතු වු පසු අක්කර 150,000 යටවී යනු ඇති බවට ඔවුන් විශ්වාස කලා. ඒ අනුව ලක්ෂ 10ක් පමණ ජනතාව වෙනත් භූමියක් වෙත ගෙනයෑමට සිදුව තිබෙනවා. ස්ටොන් කොෆර් ඩැම් (තාවකාලික වෙල්ලක්) ඉදිකිරිමෙන් කොටසින් කොටස් ජලය ඉවත් කරමින් වේල්ලේ මුල් කොටස් දෙක නිමවා පසුව ඉතිරි කොටසට පස් පිරවිමෙන් අනතුරුව කොන්ක්‍රිට් කොෆර් ඩැම් එකක් ඉදිකිරිම තුලින් අවසන් කොටසේ ඉදිකිරිම අවසන් කර තිබෙනවා. 2006 වසරේදී ටොන් 109 ක ඩයිනමයිට් පිරවිමෙන් අනතුරුව මෙම කොන්ක්‍රිට් තාවකාලික වේල්ල පුපුරවා හැර තිබෙනවා.

දෙවනුව ඉංජිනේරුවරුන් කොන්ක්‍රිට් භාවිතය පිළිබද සැලකිලිමත් වීමට සිදුව තිබෙනවා. එයට හේතු වී තිබෙන්නේ කොන්ක්‍රිට් තුල තාපදායක ප්‍රතික්‍රියාවක් සිදුවෙමින් උශ්ණත්වය ඉහල යාමයි. මෙමගින් වේල්ල පුපුරා යාමට ඉඩක් තිබෙනවා. කොන්ක්‍රිට් ටොන් මිලියන 50කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ගෝජස් වේල්ලට යොදාගැනිමට නියමිතව තිබු නිසා ඉංජිනේරුවන්ට මේ සදහා ක්‍රියාවලියක් නිර්මාණය කරන්නට සිදුවි තිබුණා. මේ නිසා අමුද්‍රව්‍ය සීතල කිරිමට අමතරව සීතල ජල ප්‍රවාහ කොන්ක්‍රිට් කෙ‍රෙන ප්‍රදේශය තුල නිර්මාණය කරන්නට සිදුව තිබෙනවා. මීට අමතරව පොලව ශක්තිමත් කිරීම සදහා පොලව තුලට අධි පීඩන පොම්ප මගින් ඝන මිටර් 200,000 ක ග්‍රවුට් (සිමෙන්ති මිශ්‍රණ) විදිමට සිදුව තිබෙනවා.

ඕනෑම වේල්ලක සිදු වියහැකි දෙයක් නම් පහලට ගලා යන ජලය මගින් පාදම ඛාදනයට ලක්වීමයි. මෙය වැලැක්විම සදහා වාන් දොරටු 46 ක් මගින් ජලය පහලට ගෙනවුත් 100m ඈතට විදිනවා. කුඩා ජල බිදු බවට පත්වන ජල ප්‍රවාහයට කල හැකි කාර්‍යය ප්‍රමාණය ඒ අනුව අඩුවනවා.

මිලගට ඉංජිනේරුවන්ගේ ඉදිකිරිම් කටයුත්ත වුවේ යැංසි නදියේ දිනකට ගමන් කරමින් තිබු විශාල නැව් 170ක් පමණ වේල්ලේ අනික් පසට යොමු කරවන මාර්ගය තැනිමයි. මෙය මෙහි තෙවන රූපයෙන් දක්වා තිබ‍ෙනවා. මෙහිදි නැව් ගමනාගමනය සදහා වන ලොව විශාලතම ඇළ දොර නිර්මාණය කරන්නට ඉංජිනේරුවන්ට සිදුව තිබෙනවා. නැව් එසවීමට කොන්ක්‍රිට් කුට්ටි වලින් භාරය කරන ලද එලිවෙටර් ක්‍රමයක් යොදාගෙන තිබෙනවා.

📍📍📍📍📍📍📍📍📍📍📍

The Public Square සමුහය පැත්තටත් ගිහිල්ල බලන්න යාලුවනේ හොද දැනුම් ලිපි එකතුවක් එතන තිබෙනවා.

නැවත ලිපියකින් හමුවෙමු එනම් ජයවේවා.!

ලිපිය Thilina L.Dissanayake

👋👋👋👋👋👋👋👋👋

වසර 38 ට පෙර අද වැනි දවසක...

 ඉරාන රාජ වංශයේ අවසාන රජු , එනම් ෂා රජු ඉස්ලාමීය අරගලය හමුවේ බියවැද ජීවිතාරක්ෂාව පතා ඉරානයෙන් පලා යයි. ටෙහෙරානයෙන් පිටව යන ෂා රජු සහ ඔහුගේ භාර්යාව වූ ෆාරා ඩිබා අධිරාජිණිය ඊජීප්තුවේ අස්වාන්හි රැකවරණ ලැබූහ.

පර්සියානු බසින් ෂා ( Shah) යන යෙදුමේ අර්ථය වන්නේ ඉරාන රජු හෝ රජුන්ගේත් රජ යන්නය. දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ඇංග්ලෝ සෝවියට් ආක්‍රමණිකයන් විසින් එවකට ඉරානය පාලනය කළ රීසා ෂා රජුව (Reza Shah) පළවා හරින ලදි. ඔහුගේ පුත් කුමරු වූ මොහොමඩ් රීසා ෂා පහ්ලවි (Mohammad Reza Pahlavi) 1941 වසරේ දී එනම් වයස අවුරුදු 22 දී ඉරානයේ රජු ලෙස කිරුළු දරයි. ඔහු ඉරානය සැබෑ වෙනසකට ලක් කළ රජෙක් ලෙස අවිවාදිතව හැඳින්විය හැකිය. රට නවීකරණය කිරීම සහ තෙල් සමාගම් පුද්ගලීකරණය කිරීම සිදුවන අතරවාරයේ ඔහු සතුවවෙනත් දැවැන්ත සංවර්ධන අරමුණු ද විය. ඔහුගේ තෙවැනි බිරිඳ වූ ෆාරා ඩිබා රැජිණ (Farah Diba) හට අසීමිත බලයක් හිමිව තිබූ අතර ඇය කාන්තා අයිතීන් වෙනුවෙන් වඩාත් නිදහස් ස්වරූපයකින් කටයුතු කළාය. බටහිරකරණයට නැඹුරුව සිටි බැවින් ඇය විටෙක ෆර්දාව පැළඳීමෙන්ද වැළකී සිටියාය.

මේ සියලුම සිදුවීම් අතරවාරයේ ෂියා මුස්ලිම් ව්‍යාපාරිකයින් ෂා රජු කෙරේ කලකිරෙන්නට විය. රජු ඇමෙරිකාවට හා ඊශ්‍රායලයට ගැති බවට රට තුළින්ම චෝදනා නැගිණ. ආග්‍රාමාත්‍ය මොහොමඩ් මොසක්ඩෙක් ද ෂා රජුට පිටුපා ගිය අතර වරින්වර ඉස්මතු වන කොමියුනිස්ට් විරෝධතා මර්දනය කිරීමට රජුගෙන් අණ ලැබිණ. 1971 වසරේ පැවති ඉරාන රාජ්‍යයේ දෙදහස් පන්සිය වැනි සංවත්සර සැමරුම ෂාහ් රජුගේ පාලනයේ කණකොකා බවට පත් විය. ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන සියයක් ඉක්මවා වියදම් කර මහේශාඛ්‍ය උත්සවාංගනයක් සහ සංදර්ශනයක් දියත් විණ. එම උළෙලේ වූ සියලුම කටයුතු බටහිරකරණයට ලක්ව තිබූ අතර ලොව කිසිදු රටකට නොදෙවෙනි ලෙස එය සංවිධාන කර තිබිණ. මේ වියදම් පිළිබඳව නැගෙන විරෝධය නොතකා තම දැඩි මතයේම රැඳී හුන් ෂා රජු එම සංවත්සරය පිළිබඳ මහත් තෘප්තියෙන් පසුවිය.

1976 වර්ෂයේ දී ඉරානයේ සම්ප්‍රදායික දින දර්ශනයට අත තබන ෂා රජු එතෙක් පැවති වසරේ පළමු දිනය වෙනස් කරයි. එතෙක් පර්සියානු දින දර්ශනයේ වසරේ පළමු දිනය ලෙස සැලකුණේ ශුද්ධ වූ මහම්මුද්තුමා මක්කම සිට මදීනාව වෙත සංචාරය කළ දිනය ය. නමුත් පර්සියාවේ ආරම්භක රජු වන මහා සයිරස් රජුගේ උපන් දිනය වසරේ පළමු දිනය ලෙස නම් කරන ෂා රජු තම රාජ්‍යත්වයේ මිනී පෙට්ටියේ අවසාන ඇණය තමා අතින්ම ගසා ගැනීමට කටයුතු කළේය. සම්ප්‍රදාය සහ ආගමික විශ්වාස සමග රජු දක්වන මුරණ්ඩු භාවයෙන් කුපිත වන රටවැසියන් ගේ විරෝධතා මැඩපැවැත්වීමට නොහැකි තැන හෙතම ඊජිප්තුවට පලා යන්නේය. ඊජිප්තු ජනපතිව සිටි අන්වර් අල් සදාත් තම ඉරාන මිතුරා වෙත පිහිට වෙයි. '

නමුත් කිරුළ අහිමි වීමත් සමගම ෂා රජු ට අත්වන්නේ නොපැතූ අවාසනාවන්ත ඉරණමකි. මොරොක්කෝවේ සහ බහාමාස් හි වරින් වර සැඟවෙමින් ජීවත් වූ ඔහු ඇතුළු රජ පවුලට ඇමරිකාවේ දොරගුළු විවර වන්නේ නැත. එතෙක් මිතුරෙක්ව සිටි ජනපති ජිමී කාටර් ගෙන් ඔවුන් වෙත කිසිදු සහයෝගයක් නොලැබෙන අතර රෝගාතුරව ප්‍රතිකාර ලැබීමට ඇමරිකාවට පැමිණි ෂා රජුට රටතුළ රැඳී සිටීමටවත් අවස්ථාව උදා නොවීය. රෝගීව , කායිකව සහ මානසිකව දුබලව සිටි ඉරානයේ අවසාන රජතුමා 1980 වසරේ දී පිටුවහලෙක් ලෙසින් ඊජිප්තුවේ කයිරෝ නුවරදී මිය යන්නේය. එවකට ඔහුට වයස අවුරුදු හැටක් වූවා පමණකි.

ඉරානයේ අවසන් රජු දුක්ඛිත ඉරණමට මුහුණ දෙද්දී රාජකීයත්වය අහිමි වූ ඔහුගේ දරුවන් පස් දෙනා ලොව පුරා විසිර යති. බාලම දියණිය 2001 වසරේදී ඖෂධ අධිමාත්‍රාවකින් මෙලොව හැර යද්දී ධූරාවලියේ දෙවැනි තැනට සිටි ඔටුන්න හිමි රීසා පහ්ලවි කුමරු 2011 වසරේදි සියදිවි නසාගනී.

පාලනය පැවතෙන තෙක් ලොවම වසඟ කළ කිරීටය සතු මහිමය බලය අහිමි වූ කල්හි අබැටක් නොවටින බව අපට පසක් කරදෙන්නේ ඉරානයේ අවසාන රජු වූ ෂා රජු විසිනි. ඔහු ඊජීප්තුවේදී මියයන්නේ රජෙක් ලෙස නොව පිටුවහල් කළ ඉරාන ජාතිකයෙක් ලෙසින්ම පමණකි.

- සහන් කසීර වික්‍රමසිංහ -